ภูกระแต แหล่งพักผ่อนหย่อนใจของชาวอุบลราชธานี

ภูกระแต ตั้งอยู่ริมอ่างเก็บน้ำเขื่อนสิรินธร อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี เป็นแหล่งท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจของชาวอุบลราชธานี

ภูกระแต อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี
ภูกระแต อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี

ประวัติชุมชนภูกระแต อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี

ปริวรรต สมนึก (2552) ได้ศึกษาประวัติศาสตร์ของชุมชนเกาะภูกระแตและบันทึกไว้ในวิทยานิพนธ์เรื่องการพัฒนาธุรกิจการท่องเที่ยวที่มีชุมชนเป็นฐาน เกาะภูกระแต ตำบลโนนกลาง อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี พบว่า ชุมชนเกาะภูกระแตเริ่มขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2441 โดยบรรพบุรุษชาวเมืองขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ได้พากันมาตั้งถิ่นฐานอยู่ในบริเวณ “เมืองโดม” ซึ่งในอดีตมีฐานะเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุบลราชธานี โดยมีนายอำเภอที่ทางราชการตั้งให้ชื่อ หลวงอุตมะเข (นายผาย นนท์ศิริ) ต่อมามีการแต่งงานระหว่างคนใน 4 หมู่บ้าน ทำให้เกิดตระกูลดั้งเดิมอยู่ในเวลานั้น 3 ตระกูลด้วยกัน ชุมชนตั้งอาศัยอยู่ริมน้ำโดมน้อย อันประกอบด้วย หมู่บ้าน 4 หมู่ด้วยกัน และมีจำนวนคนประมาณ 400 หลังคาเรือน

ต่อมาในปี พ.ศ. 2511 ทางราชการได้มีการสร้างเขื่อนสิรินธร ทำให้บริเวณดังกล่าวถูกน้ำท่วม เนื่องจากเป็นพื้นที่ต่ำจนกลายเป็นเมืองบาดาลที่จมน้ำ ประชาชนแถบนั้นได้รับค่าชดเชยจากที่ทำกินและที่อยู่อาศัยเสียหาย จึงได้แยกย้ายไปอยู่ในพื้นที่ซึ่งรัฐบาลจัดสรรให้และชุมชนเกาะภูกระแตในปัจจุบัน โดยกำนันบุญศรี จันทรสมาน ได้พาชาวบ้านอพยพมา ประมาณ 30-40 หลังคาเรือน โดยมาตั้งถิ่นฐานอยู่ในบริเวณที่นาอันอุดมสมบูรณ์ที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “บ้านสี่แยกโดมประดิษฐ์” จนถึงปัจจุบัน หลังจากนั้นชุมชนใหญ่ขึ้นก็ได้มีการแยกหมู่บ้านออกไปตั้งเป็น บ้านหนองมะเกลือและบ้านโนนกลาง ตามลำดับ

ภูกระแต ตั้งอยู่ริมอ่างเก็บน้ำเขื่อนสิรินธร
ภูกระแต ตั้งอยู่ริมอ่างเก็บน้ำเขื่อนสิรินธร

ภูกระแต บนริมอ่างเก็บน้ำเขื่อนสิรินธร

เกาะภูกระแต มีลักษณะเป็นเกาะกลางน้ำที่น้ำท่วมไม่ถึงตลอดทั้งปี มีพื้นที่ประมาณ 250 ไร่ ในช่วงฤดูฝนจะมีน้ำล้อมรอบ เป็นเกาะตั้งแต่เดือนกันยายนถึงเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี ที่เรียกว่า “ภูกระแต” เมื่อชาวบ้านมองจากหมู่บ้านขึ้นมาจะเห็นเป็นเนินสูง ซึ่งชาวอีสานจะเรียกเนินว่า ภู  และบนภูนั้นมีกระแตซึ่งเป็นสัตว์ป่าชนิดเดียวกันกับกระรอกอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก จึงเรียกขานเนินนี้มาว่า “ภูกระแต” สำหรับน้ำที่ล้อมรอบเกาะภูกระแตนั้น เป็นน้ำจากการสร้างเขื่อนสิรินธรเมื่อปี พ.ศ. 2511 หรือน้ำในอ่างเก็บน้ำของเขื่อนสิรินธรนั่นเอง

ภูกระแตเป็นภูหินปนป่าเบญจพรรณ ที่มีพืชสมุนไพรหลายชนิดขึ้น ในฤดูฝนจะมีเห็ดและมีแมลงต่าง ๆ ที่เป็นแหล่งอาหารของชุมชน ส่วนที่เป็นพื้นที่น้ำจะมีโป๊ะสำหรับตักปลาแก้วและเครื่องมือหาปลาชนิดต่าง ๆ ที่ชาวบ้านใช้ทำการหาปลา นับว่าเป็นเกาะที่กลางน้ำที่อุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรป่าไม้ มีความหลากหลายทางชีวภาพ ชุมชนจะช่วยการอนุรักษ์และรักษาไว้เพื่อการดำรงชีพ และไม่มีชาวบ้านเข้าไปอาศัยอยู่บนเกาะ

บริเวณรอบ ๆ เกาะภูกระแต จะมีทิวทัศน์ที่สวยงาม ในช่วงฤดูแล้งน้ำจะแห้งทำให้สามารถข้ามไปท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจได้ หากเดินทางไปในช่วงหน้าฝนจะต้องนั่งเรือหรือแพหาปลาของชาวบ้านเข้าไป เกาะภูกระแตสามารถลงไปเล่นน้ำและหาดทรายได้ทางด้านทิศเหนือและทิศใต้ของเกาะ ส่วนทางด้านทิศตะวันตกเป็นด้านทางเข้าถือว่าเป็นด้านหลังเกาะ จะเป็นที่ตั้งของสำนักสงฆ์ภูกระแตธรรมตาราม

ทัศนียภาพของภูกระแต
ทัศนียภาพของภูกระแต

ภูกระแตอยู่ห่างจากตัวเมืองอุบลราชธานี ตามถนนเส้นทางหลวงหมายเลข 217 สายอุบลราชธานี-วารินชำราบ-พิบูลมังสาหาร-สิรินธร-ช่องเม็ก ประมาณ 70 กิโลเมตร เดินทางตามเส้นทางตามที่กล่าวมา เมื่อผ่านจุดตรวจบ้านนาเจริญประมาณ 2 กิโลเมตร จะพบป้ายชี้บอกทางโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาโดมน้อยทางด้านขวามือ เลี้ยวขวาเข้าไปอีกประมาณ 12 กิโลเมตร จะเป็นถนนเลียบคลองส่งน้ำชลประทาน ผ่านบ้านคำก้อม บ้านโนนจิก จนกระทั่งถึงบ้านหนองมะเกลือทางด้านซ้ายมือ จะเป็นหมู่บ้านแรกของชุมชนเกาะภูกระแต และบ้านโดมประดิษฐ์ ตลอดจนบ้านโนนกลาง และภูกระแต ตามลำดับ

เมื่อเดินทางมาถึงภูกระแต จะได้เห็นวิถีชีวิตของชุมชน นั่นคือ การทำประมง ที่เรียกว่า โป๊ะตักปลาแก้ว ซึ่งจะเป็นการยกยอปลาของแต่ละหมู่บ้าน การประมงโดยใช้แห อวน และเบ็ดตกปลา โดยใช้เรือหางยาวขนาดเล็กจำนวนที่นั่ง 5 คนและแพเป็นพาหนะในการหาปลา

สำนักสงฆ์ภูกระแตธรรมตาราม บนภูกระแต
สำนักสงฆ์ภูกระแตธรรมตาราม บนภูกระแต
สำนักสงฆ์ภูกระแตธรรมตาราม บนภูกระแต
สำนักสงฆ์ภูกระแตธรรมตาราม บนภูกระแต

เกาะภูกระแตนั้น เป็นทั้งแหล่งศึกษาธรรมชาติและแหล่งพักผ่อนหย่อนใจ นักท่องเที่ยวนิยมไปพักผ่อน เล่นน้ำ และรับประทานอาหารร่วมกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งช่วงวันสงกรานต์

ที่ตั้ง ภูกระแต

ตำบลโนนกลาง อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี

พิกัดภูมิศาสตร์ ภูกระแต

15.079716, 105.373235

บรรณานุกรม

ปริวรรต สมนึก. (2552). การพัฒนาธุรกิจการท่องเที่ยวที่มีชุมชนเป็นฐาน เกาะภูกระแต ตำบลโนนกลาง อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาการท่องเที่ยว. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยแม่โจ้.

Tag

การทอผ้าไหม การทำต้นเทียนพรรษา การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การปฏิบัติธรรม การแกะสลักเทียนพรรษา ครูภูมิปัญญาไทย บุญมหาชาติ บุญเดือนแปด ชุมชนทำเทียนพรรษา บ้านชีทวน พักผ่อนหย่อนใจ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น ดนตรีพื้นบ้าน ดนตรีพื้นเมืองอีสาน ต้นเทียนพรรษาประเภทติดพิมพ์ ต้นเทียนพรรษาประเภทแกะสลัก ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ประเพณีท้องถิ่น ประเพณีอีสาน ประเพณีแห่เทียนพรรษา วัดหนองป่าพง วิถีชีวิตคนอีสาน วิปัสสนากรรมฐาน ศิลปกรรมท้องถิ่นอีสาน ศิลปะญวน สถาปัตยกรรมท้องถิ่น สถาปัตยกรรมท้องถิ่นอีสาน สาขาวัดหนองป่าพง สิม หัตถกรรมการทอผ้า อำเภอพิบูลมังสาหาร อำเภอตระการพืชผล อำเภอน้ำยืน อำเภอม่วงสามสิบ อำเภอวารินชำราบ อำเภอสว่างวีระวงศ์ อำเภอสิรินธร อำเภอเขมราฐ อำเภอเขื่องใน อำเภอเดชอุดม อำเภอเมืองอุบลราชธานี อุบลราชธานี อุโบสถ ฮีตสิบสอง