ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือ “อีสาน” เป็นพื้นที่ที่เปี่ยมไปด้วยเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต และศิลปวัฒนธรรมอันหลากหลาย ภาพถ่ายจึงไม่ใช่เพียงสื่อบันทึกความทรงจำ หากแต่เป็นภาษาทางวัฒนธรรมที่ช่วยถ่ายทอดตัวตนของผู้คนและสังคมจากรุ่นสู่รุ่น นิทรรศการภาพถ่าย “บันทึกอีสานผ่านเลนส์” เป็นอีกหนึ่งความพยายามสำคัญในการถ่ายทอดเรื่องราวเหล่านี้ผ่านมุมมองของช่างภาพผู้คร่ำหวอดในแวดวงวิชาการและวัฒนธรรมอีสานอย่าง รองศาสตราจารย์ ดร.วิโรฒ ศรีสุโร
นิทรรศการครั้งนี้นำเสนอในรูปแบบ Virtual Exhibition ผ่านแพลตฟอร์ม spatial.io เพื่อเปิดประสบการณ์ใหม่ของการเข้าชมนิทรรศการภาพถ่าย ที่ผสานเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ากับการเผยแพร่สารสนเทศด้านศิลปวัฒนธรรม ให้ผู้ชมสามารถเข้าถึงเนื้อหาได้ทุกที่ ทุกเวลา
ภาพถ่ายบันทึกวิถีชีวิตและความทรงจำของอีสาน
ภาพถ่ายทุกภาพในนิทรรศการ บันทึกอีสานผ่านเลนส์ ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงความสวยงามทางศิลปะ แต่ทำหน้าที่เป็น “บันทึกทางสังคม” ที่สะท้อนวิถีชีวิตของผู้คนอีสานอย่างลึกซึ้ง ตั้งแต่ชีวิตประจำวันของชาวบ้าน ความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติ ไปจนถึงพิธีกรรมและประเพณีที่ฝังรากลึกในชุมชน
หลายภาพถ่ายทอดบรรยากาศเรียบง่ายของชนบทอีสาน เช่น การทำมาหากิน การรวมกลุ่มของคนในชุมชน ซึ่งสะท้อนคุณค่าของความเอื้อเฟื้อและการพึ่งพาอาศัยกัน ขณะเดียวกันก็มีภาพที่บันทึกช่วงเวลาสำคัญทางวัฒนธรรม อาทิ งานบุญ ประเพณีฮีตสิบสอง หรือกิจกรรมทางศาสนา ที่แสดงให้เห็นถึงความศรัทธาและอัตลักษณ์ของชาวอีสาน
วิถีและความเป็นอยู่อีสานในภาพถ่าย
ความโดดเด่นของนิทรรศการภาพถ่ายชุดนี้ คือการนำเสนอวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนอีสานในมิติที่เชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน ภาพถ่ายจำนวนมากสะท้อนร่องรอยของประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ไม่ว่าจะเป็นสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น เครื่องมือเครื่องใช้ วิถีการแต่งกาย หรือกิจกรรมทางพิธีกรรม
รองศาสตราจารย์ ดร.วิโรฒ ศรีสุโร ใช้เลนส์กล้องเป็นเครื่องมือในการเล่าเรื่อง ทำให้ผู้ชมได้เห็น “อีสาน” ในมุมที่ละเอียดอ่อนและเปี่ยมด้วยความหมาย ภาพถ่ายบางภาพชวนให้ตั้งคำถามถึงการเปลี่ยนแปลงของสังคม บางภาพชวนให้หวนระลึกถึงคุณค่าที่กำลังเลือนหาย และบางภาพก็ทำหน้าที่เป็นหลักฐานทางวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การเรียนรู้และอนุรักษ์
ประสบการณ์ใหม่กับ Virtual Exhibition บน spatial.io
การนำเสนอนิทรรศการ บันทึกอีสานผ่านเลนส์ ในรูปแบบ Virtual Exhibition ผ่านแพลตฟอร์ม spatial.io ถือเป็นการเปิดมิติใหม่ของการเผยแพร่สารสนเทศด้านศิลปวัฒนธรรม ผู้เข้าชมสามารถเดินชมภาพถ่ายในสภาพแวดล้อมเสมือนจริง เสมือนได้เข้าไปอยู่ในพื้นที่จัดแสดงจริง
รูปแบบการนำเสนอเช่นนี้ช่วยลดข้อจำกัดด้านสถานที่และเวลา เปิดโอกาสให้ผู้สนใจจากทั่วประเทศและต่างประเทศสามารถเข้าชมนิทรรศการภาพถ่ายอีสานได้อย่างทั่วถึง นอกจากนี้ ยังช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านเทคโนโลยีดิจิทัล และสะท้อนแนวทางการอนุรักษ์และเผยแพร่มรดกทางวัฒนธรรมในยุคดิจิทัลได้อย่างเป็นรูปธรรม
เชิญร่วมสัมผัสอีสานผ่านเลนส์ในโลกเสมือนจริง ได้ที่ https://www.spatial.io/s/Esan-Life-Gallery-64f7f5314486d5ff1dc5bbcc?share=2528424703990936866
ต่อยอดการเรียนรู้ผ่านหนังสือ “บันทึกอีสานผ่านเลนส์”
สำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาภาพถ่ายและเรื่องราวของอีสานอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น สามารถติดตามผลงานเพิ่มเติมได้จากหนังสือ “บันทึกอีสานผ่านเลนส์” ซึ่งรวบรวมภาพถ่ายพร้อมคำอธิบายที่ช่วยขยายบริบททางสังคม วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ของแต่ละภาพ
หนังสือเล่มนี้ไม่เพียงเป็นแหล่งข้อมูลสำหรับผู้สนใจศิลปวัฒนธรรมอีสานเท่านั้น แต่ยังเหมาะสำหรับนักเรียน นักศึกษา นักวิจัย และผู้ที่ทำงานด้านสารสนเทศหรือวัฒนธรรม ที่ต้องการใช้ภาพถ่ายเป็นสื่อในการเรียนรู้และต่อยอดองค์ความรู้
บรรณานุกรม
วิโรฒ ศรีสุโร. (2543). บันทึกอีสานผ่านเลนส์. ขอนแก่น: คลังนานาวิทยา.