ทองใส ทับถนน

tongsai13

พิกัดภูมิศาสตร์ : 

15.205626, 104.755959

ที่อยู่ : 

เลขที่ 163 หมู่ 8 บ้านหนองกินเพล ตำบลหนองกินเพล อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี

ประวัติ :

ครูทองใส ทับถนน ได้รับการยกย่องให้เป็นศิลปินครูพิณพื้นบ้านอีสาน เพราะเป็นผู้ที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของนักร้องลูกทุ่งอีสาน และเสียงพิณประกอบโทรทัศน์/ภาพยนตร์หลายเรื่อง และเป็นต้นแบบของลายเพลงพิณโบราณและลายพิณประยุกต์ในปัจจุบัน และได้ถ่ายทอด โดยการบันทึกเทปและแผ่นซีดี และการสอนให้กับลูกศิษย์ ทำให้มีผู้สืบสานดนตรีพื้นบ้านของไทย ให้ดำรงอยู่ต่อไป

tongsai
ผลงานการบรรเลงพิณของครูทองใส ทับถนน

ครูทองใส ทับถนน เกิดเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 ที่จังหวัดอุบลราชธานี ปัจจุบันอยู่บ้านเลขที่ 163 หมู่ 8 บ้านหนองกินเพล ต.หนองกินเพล อ.วารินชำราบ จ.อุบลราชธานีได้รับการยกย่องให้เป็นศิลปินครูพิณพื้นบ้านอีสาน เพราะเป็นผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จ บทเพลงดังของนักร้องลูกทุ่งอีสาน และเจ้าของผลงานเสียงพิณประกอบละครโทรทัศน์ / ภาพยนตร์หลายเรื่อง เป็นต้นแบบของลายเพลงพิณโบราณและลายพิณประยุกต์ในปัจจุบัน ผลงานที่ถ่ายทอด โดยการบันทึกเทปและแผ่นซีดีประมาณ 50 ชุด เผยแพร่ได้รับความนิยมจนถึงยุคปัจจุบัน และได้นำผลงานถ่ายทอดโดยการสอนให้กับลูกศิษย์ที่เป็นศิลปินอาชีพและศิลปินสมัครเล่นรวมทั้งนักเรียน นักศึกษา ทำให้มีผู้สืบสานและสร้างสรรค์งานด้านดนตรีพื้นบ้านของไทย ให้ดำรงคงอยู่คู่กับคนไทยต่อไป

tongsai3
ผลงานการทำพิณ

การที่ครูทองใส ทับถนน นำความรู้ด้านศิลปกรรม (ดนตรีพื้นบ้าน – พิณอีสาน) ที่ตนเองศึกษาค้นคว้า ค้นพบ และทดลอง จนประสบความสำเร็จ แล้วเผยแพร่ โดยการสอนและถ่ายทอดให้ผู้อื่นได้เรียนรู้และนำไปประกอบอาชีพ เป็นประโยชน์โดยรวมแก่สังคม จึงได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติ จากสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรีให้เป็น ครูภูมิปัญญาไทยรุ่นที่ 2 ด้านศิลปกรรม (ดนตรีพื้นบ้าน – พิณอีสาน) ประจำปีพุทธศักราช 2545

ครูทองใส ทับถนน ครูพิณพื้นบ้านอีสาน บ้านหนองกินเพล จังหวัดอุบลราชธานีผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของบทเพลงดัง นักร้องลูกทุ่งอีสานและเสียงพิณประกอบละครโทรทัศน์ รวมทั้งประกอบภาพยนตร์ดังหลายเรื่องเป็นผู้เชี่ยวชาญลายเพลงพิณโบราณและสามารถประยุกต์ลายเพลงพิณต่าง ๆ ขึ้นใหม่ ให้สอดคล้องกับการแสดงสู่ผู้ฟัง ผู้ชมในยุคสมัยนี้ ครูทองใสได้ถ่ายทอดความรู้ ทักษะดนตรีพิณ ให้แก่ลูกศิษย์ทั้งในระดับมืออาชีพเพื่อพัฒนาทักษะฝีมือ และเยาวชนนักเรียน เพื่อในเกิดความรู้ ความรัก และตระหนักในคุณค่าภูมิปัญญาของบรรพชน จนได้รับการยกย่องเป็น “พ่อครูพิณอีสาน” ในยุคปัจจุบัน

tongsai12

การถ่ายทอดความรู้

มีนักเรียน นักศึกษาในโรงเรียนและวัยรุ่น ในท้องถิ่น นักดนตรีพื้นบ้านสมัครเล่นตามสถานศึกษาต่าง ๆ และมือพิณอาชีพ หรือนักดนตรีอาชีพมาขอความรู้จากครูทองใสเป็นจำนวนมาก เนื้อหาที่ครูถ่ายทอดจะครบวงจรได้แก่

  • ความเป็นมา – ความสำคัญของพิณในดนตรีพื้นบ้านอีสาน
  • อุปกรณ์ / ส่วนประกอบในการประดิษฐ์พิณ
  • ลายพิณโบราณ (ลายพิณพื้นบ้านที่บังคับให้เรียนรู้)
  • ตั้งอย่างลายพิณประยุกต์
  • เทคนิค / เคล็ดลับในการบรรเลงเพลงโดยใช้พิณเป็นหลัก
  • ไหวพริบปฏิภาณในการแสดงหน้าเวที
  • จรรยาบรรณของศิลปิน ฯลฯ

วิธีการถ่ายทอด

การถ่ายทอดนั้นจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับผู้เรียน ซึ่งสรุปได้ดังนี้

1. สำหรับผู้ที่ยังเล่นไม่เป็นเลยแต่สนใจ และต้องการเรียนรู้ ลักษณะนี้จะต้องมาเรียนเป็นประจำที่บ้านในช่วงครูทองใสว่างจากการเล่นดนตรีอาชีพ ผู้เรียนจะชักชวนกันมาเองหรือลูกศิษย์ลูกหาเดิมเป็นคนพามาฝาก การสอนก็จะสอนเป็นขั้น ๆ ไป ตั้งแต่ขั้นพื้นฐานลายพิณโบราณอย่างง่าย และพัฒนาไปเรื่อย ๆ ตามสภาพความพร้อมและศักยภาพของผู้เรียน

2. สำหรับผู้ที่เล่นเป็นแล้ว ซึ่งลูกศิษย์ส่วนใหญ่จะเป็นคนกลุ่มนี้ เป็นนักดนตรีอาชีพ หรือนักดนตรีประจำวงอีสานในสถานศึกษาต่าง ๆ ทั้งระดับประถม มัธยม อุดมศึกษา วิทยาลัยนาฏศิลป์ สถาบันราชภัฏ จะมาพบเป็นครั้งคราวระยะเวลาสั้น ๆ จะมาถามเอาจุดเด่น จุดเน้น ลักษณะพิเศษ หรือเคล็ดวิชาลายพิณ (ลักษณะเฉพาะของการบรรเลงพิณ) ที่ยาก ๆ

3. สำหรับผู้ที่สนใจทั่วไป ครูทองใสจะได้รับเชิญให้ไปแสดงเป็นวิทยากรบรรยายและการตอบข้อซักถามสถานศึกษาต่าง ๆ ในส่วนนี้เป็นส่วนเผยแพร่และการส่งเสริมเผยแพร่ดนตรีพื้นบ้าน (พิณ) รวมทั้งได้รับเชิญให้เป็นกรรมการตัดสินการประกวดแข่งขันดนตรีพื้นบ้าน พร้อมการสาธิตแนะนำก่อนการตัดสิน

tongsai6

เกียรติคุณที่ได้รับ

  • พ.ศ. 2543 ได้รับการประกาศเชิดชูเกียรติให้ “ศิลปินดีเด่น” จังหวัดอุบลราชธานี สาขาศิลปะการแสดง (ด้านดนตรีอีสาน) จากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาต กระทรวงศึกษาธิการ
  • พ.ศ. 2544 ประกาศเกียรติบัตร “ผู้ให้การสนับสนุนกิจกรรมวัฒนธรรมดีเด่น” จากสำนักพัฒนาการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมเขตการศึกษา 10
  • พ.ศ. 2544 เกียรติบัตร “ผู้ให้การสนับสนุนพิธีเปิดศูนย์ศิลปวัฒนธรรมกาญจนาภิเษก” จากสถาบันราชภัฏอุบลราชธานี
  • พ.ศ. 2545 ครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 2 ด้าน ศิลปกรรม (ดนตรีพื้นบ้าน – พิณอีสาน) จากสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี
  • พ.ศ.2558 ได้รับยกย่องเชิดชูเป็นมูนมังเมืองอุบลราชธานี สาขา ศิลปะการแสดง

tongsai1

บรรณานุกรม :

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2545). ครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 2 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.

Tag

การทอผ้าไหม การทำต้นเทียนพรรษา การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การปฏิบัติธรรม การอนุรักษ์ธรรมชาติ การแกะสลักเทียนพรรษา ครูภูมิปัญญาไทย บุญมหาชาติ ชุมชนทำเทียนพรรษา บ้านชีทวน พิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น ดนตรีพื้นบ้าน ดนตรีพื้นเมืองอีสาน ต้นเทียนพรรษาประเภทติดพิมพ์ ต้นเทียนพรรษาประเภทแกะสลัก ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ประเพณีอีสาน ประเพณีแห่เทียนพรรษา วัดหนองป่าพง วิถีชีวิตคนอีสาน วิปัสสนากรรมฐาน ศิลปกรรมท้องถิ่นอีสาน ศิลปะญวน สถาปัตยกรรมท้องถิ่น สถาปัตยกรรมท้องถิ่นอีสาน สิม หัตถกรรมการทอผ้า หัตถกรรมท้องถิ่น อำเภอพิบูลมังสาหาร อำเภอตระการพืชผล อำเภอน้ำยืน อำเภอม่วงสามสิบ อำเภอวารินชำราบ อำเภอสว่างวีระวงศ์ อำเภอสิรินธร อำเภอเขมราฐ อำเภอเขื่องใน อำเภอเดชอุดม อำเภอเมืองอุบลราชธานี อำเภอโขงเจียม อุบลราชธานี อุโบสถ ฮีตสิบสอง ภูมิปัญญาท้องถิ่น